اکولوژی
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

گایا در اساطیر يونان اسم مادر زمین بوده و مظهر باروری و سمبل زنانگی و مادرانه زيستن. نظريه گايا در دو دهه گذشته زمينه ايجاد مباحث جديد به ويژه در ماهيت و فلسفه علوم محيطي، زمينه هاي مدل سازي و مطالعات پيشرفته در اقليم شناسي را فراهم كرده است. براساس نظريه گايا، لاولاک (2000) زمين را به عنوان يک ابر موجود زنده معرفي نموده است. او چرخه مواد غذايي حاصل از خاک و سنگ که براثر جويبارها و رودخانه ها به جريان مي افتد را به گردش خون در بدن جانوران تشبيه مي کند. دراين تشبيه رودخانه ها در حکم رگ ها، جنگل درحکم ريه و اقيانوس به مثابه قلب زمين است. نظريه گايا درواقع مجموعه اي از فرضيه هاست. اولين آنها مي گويد که حيات بر محيط زيست زمين آثار عمده اي مي گذارد. فرضيه گايا در سطح بعد تاکيد مي کند که آثار حيات در جهت بهبود محيط براي خود حيات است. مورد سوم مي گويد که گايا به طور عمده و آگاهانه کنترل محيط زيست کره زمين را در اختيار مي گيرد. بنابراين به نظر مي رسد که وجود بازخورهاي مثبت و منفي که دراقيانوسها و اتمسفرعمل مي کنند براي توجيه مکانيسم های اثر حیات بر محیط زیست کافي باشد.

بر اساس نظريه گايا، كل موجود چيزي بيش از اجزاي آن است و نمي توان صرفا با نظر به تك تك اجزا درباره كل و مجموع نيز آگاهي پيدا كرد، بلكه براي شناخت كل بايد رهيافتي كل گرايانه در پيش گرفت. اين رهيافت كه با رهيافت هاي فرد گرايانه يا انسان گرايانه تفاوت دارد، براي ساير اجزاي موجود در طبيعت نيز حرمت و منزلت قائل مي شود و بر اين نكته تاكيد دارد كه تعامل ساختارهاي زنده تنها در چارچوب محيط هاي مادي و از طريق عوامل مادي صورت نمي گيرد بلكه در اين ميان عوامل غيرمادي نيز نقش بازي مي كنند. دو نكته مهم كه در اين نظريه بر آن تاكيد بسيار مي شود، عبارت است از اينكه تداوم ثبات و پايداري و بقاي زيست بوم هاي موجود در كره زمين در گرو موجوديت حد و مرزهاي معين است و دوم آنكه موجودات زنده اي كه با محيط زيست خود به خوبي تعامل مي كنند و در نوعي همزيستي مسالمت آميز و سازنده با آنها به سر مي برند، بهره زيادي عايد نسل هاي بعدي خود مي سازند و فرزندان خويش را از شانس بقاي بالاتري بهره مند مي سازند.

البته فرضيه گايا موجب پيدايش گروه هايي از هواداران متعصب محيط زيست به ويژه اكوفيمينيسم ها بوجود آورده است كه اعتقاد دارند بشر هرگز نبايد نظم طبيعي زمين را دستكاري كرده و يا جزيي از آن را تغيير دهد.

مفهوم گایا این شعر قدیمی فارسی را به خاطرمان بیاورد که میگوید:

بنی آدم اعضای یکدیگرند                                      که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به درد آورد روزگار                             دگر عضوهارا نماند قرار

[ ۱۳٩٠/٦/٢٥ ] [ ۱٢:۳٩ ‎ب.ظ ] [ حمیدرضا قاسمی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

دانشجوی دکترای فیزیولوژی گیاهی دانشگاه اصفهان Hamidecology@yahoo.com
موضوعات وب
صفحات دیگر
امکانات وب

آمار سایت


رمان