اکولوژی
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

توالی: بر اساس وضعیت محل دو نوع توالی داریم : اولیه و ثانویه

در توالی اولیه: پیشگام ها برروی یک لایه سنگی بوجود می آیند و در آن محل قبلا پوشش گیاهی وجود نداشته است.

در توالی ثانویه: پیشگام ها در منطقه ای که قبلا پوشش گیاهی و خاک وجود داشته است،به وجود می آیند.

توالی در مزارع متروکه(رها شده):در نواحی جنگلی خصوصا در جنگل های مناطق گرمسیری رویه ی تبدیل جنگلها به مزارع کشاورزی روبه افزایش است. این اقدام در واقع یک نوع آشفتگی به حساب می آید. پس از تبدیل جنگل به مزرعه و استفاده زیاد از آن مواد غذایی خاک کاهش یافته فون،میکروفلور و پروفیل خاک تغییرمی کند. پس از اینکه زمین برای محصولات کشاورزی کارایی خود را از دست داد،آن را رها می کنند. 

مترجم: قاسمی

منبع: اکولوژی پوشش های گیاهی النبرگ - مولر


حالا باتوجه به شدت آشفتگی پوشش گیاهی جدید دو نوع توالی (یعنی اولیه وثانویه)به وجود می آید. اگر آشفتگی خاک به حدی شدید باشد که بر اثر فرسایش شدید خاک پروفیل خاک از بین رود و پوشش گیاهی جدید بر روی سنگ فاقد خاک (دارای مقدار کمی خاک ضعیف)به وجود آید،توالی از نوع اولیه است. اگر چنانچه فرسایش خاک شدید نباشد و پروفیل کاملا تخریب نشود،پوشش گیاهی جدید روی یک لایه خاک به وجود می آید و توالی از نوع ثانویه است. ترکیب پوشش گیاهی جدید در این گونه توالی ها به عوامل مختلفی بستگی دارد. یکی از این عوامل وسعت آشفتگی و ناحیه ی آشفته شده است. اگر وسعت سطح آشفته شده کوچک باشد،ترکیب پوشش گیاهی جدید شبیه به ترکیب پوشش گیاهی واحد های گیاهی اطراف ناحیه ی آشفته شده، است. زیرا گونه های گیاهی مهاجم از نواحی مجاور به سرعت منطقه خالی شده را می پوشانند. سرعت توالی در مزارع رها شده به مراتب بیشتر از توالی اولیه است و از نظر اشکال حیاتی با هم تفاوت دارند. در مزارع متروکه،اولین گیاهانی که دیده می شوند،معمولا از نوع علفهای هرز یک ساله،علفهای هرز دو ساله وسپس گیاهان علفی پایا خصو صا اعضای خانواده گندم هستند. در برخی نواحی مثل نواحی گرمسیری Oklehama یک مرحله علفی یک ساله مشخص (Aristida oliganta)ممکن است به خاطر پایین بودن سطح نیتروژن خاک،قبل از علفهای پایا به وجود آید. سپس چوبیهای پایا به علفی های پایا افزوده     می شود. در ابتدا این چوبیها از نوع کامه فیتها هستند. سپس پیشگامها ودرختچه های درخت مانند( Arborescent)،درختان سریع الرشد آفتاب پسند اضافه می شوند. البته شایان ذکر است که نوع خاک،PH وسطح غذایی آن در تعیین نوع اشکال حیاتی که یکی پس از دیگری می آیند،نقش دارد. مثلا در خاکهای اسیدی و اولیگوتروفیک کامه فیتها و در مزوتروفیک فانروفیتها پس از علفها وارد منطقه می شوند. پس از رسیدن به بلوغ و تشکیل تاج های به هم پیوسته،گیاهان علفی حساس به سایه به خصوص Grasses از بین می روند.به جای اینها علفهای مقاوم به سایه و حتی خزه ها ممکن است به وجود آیند.در همان زمان که تاج ها به هم پیوسته است،گونه های درختی مقاوم به سایه به صورت نهال به اشکوب زیرین وارد می شوند. درختان آفتاب پسند که نمی توانند خود را احیاء کنند(زیرا بذر آنها درسایه زیر تاج خود قادر به رشد نیست)و از طرفی درختان سایه پسند زیرین با رشد کند خود،خود را به تاج درختان آفتاب پسند پیشگام می رسانند وتاج آنها با هم همپوشانی می کند. از این به بعد سرعت رشد آنها به خاطر وجود نور بیش از حد مورد نیاز شان کاهش می یابد.

آخرین شکل حیاتی که به منطقه می رسد،دارزیهای آوند دار هستند.در جنگلهای بارانی گرمسیری هاوایی،خود دارزی های آوندی هم دارای توالی خاص خود هستند،به طوریکه ابتدا دارزیهای جلبکی،خزه ای،سرخسی،علفهای دارزی ونهایتا گیاهان چوبی دارزی بذری،وارد می شوند. این دارزیها به صورت لایه لایه قرارمی گیرند.پیچنده های بالارونده معمولا در جنگلهای باز جزو آخرین اشکال حیاتی وارد شده هستند. اینها ممکن است با جلوگیری تولید مثل درختی(جلوگیری از خود احیایی)از به هم پیوستن تاج درختان ممانعت         کنند. آنها ممکن است به عنوان Nurse crop عمل کنند وبه گونه های درختی سایه پسند اجازه ورود و تاسیس بدهند.

اودوم از این مطالعه نتیجه گرفت که توالی ممکن است یک سری از مراحل متعادل همراه با اشکال حیاتی غالب را در بر گیرد تا یک تغییر مداوم با تغییرات گونه ها .

همیشه توالی های ثانویه به جنگل ختم نمی شوند بلکه سرنوشت آن به اقلیم منطقه و دوره ای بودن آشفتگی بستگی دارد. در اقلیم های کوهستانی،بیابانی وتوندرا آخرین مرحله جنگل نیست . توالیها در این مناطق محدود بوده زیراتعداد کمی از اشکال حیات نسبت به شرایط محیط مقاوم است.

Egler دو الگو برای ورود گونه ها به منطقه را ارائه کرد:

  • Relay florstic: گونه ها همراه مراحل توالی می آیند و بعد ناپدید می شوند.
  • Initial florstic composion: تمام گونه ها اعم از آغازین و انتهایی وجود دارند و هریک در مرحله خاصی غالب می شوند.

 

 

 

 

[ ۱۳٩٠/۱٠/٦ ] [ ٩:٤٩ ‎ب.ظ ] [ حمیدرضا قاسمی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

دانشجوی دکترای فیزیولوژی گیاهی دانشگاه اصفهان Hamidecology@yahoo.com
موضوعات وب
صفحات دیگر
امکانات وب

آمار سایت


رمان